Fundusze inwestycyjne - Co powinieneś wiedzieć?

Fundusze inwestycyjne stają się coraz bardziej popularną formą wspólnego inwestowania - warto więc dowiedzieć się czym są owe fundusze, jakie rodzaje funduszy wyróżniamy, jak dokonać wyboru funduszu oraz poznać wady i zalety takiej formy inwestycji.

Spis treści

1. Czym są fundusze inwestycyjne?

2. Rodzaje funduszy inwestycyjnych

3. Jak dokonać wyboru funduszu inwestycyjnego?

4. Kto tak naprawdę będzie zarządzać moimi pieniędzmi?

5. Zalety i wady inwestowania w fudusze

1. Czym są fundusze inwestycyjne?

Zgodnie z art. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi z 27 maja 2004 r. "Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe". Należy przy tym zaznaczyć, że organem funduszu, który wykonuje wszystkie czynności w imieniu i na rzecz funduszu jest towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI) - siedzibą funduszu jest zatem siedziba konkretnego TFI.

 

Reasumując, fundusz inwestycyjny możemy traktować, jako formę wspólnego inwestowania środków pieniężnych w określone instrumenty finansowe, które zostały wpłacone przez uczestników tego funduszu. W odróżnieniu od inwestowania indywidualnego, inwestycje poprzez fundusz, nie wymaga od jego uczestników aktywnego obserwowania rynku finansowego, wykonywania własnych analiz itp. - pozwala to więc na znaczącą oszczędność czasu - a będąc obiektywnym - oszczędność, za którą oczywiście będziemy musieli zapłacić.

 

Z jakimi opłatami musimy się liczyć inwestując w fundusze? Zdecydowanie najważniejszymi rodzajami opłat, z którym zapewne spotkacie się inwestując w fundusze są:

a) opłata manipulacyjna - Czyli opłata, która jest pobierana już w momencie kupna jednostki. Przykładowo inwestując 100 000 PLN przy wysokości opłaty manipulacyjnej na poziomie 2% musimy liczyć się z tym, że gotówka, która będzie inwestowana na rynku finansowym zmaleje do 98 000 PLN. Opłata ta jest bardzo często spostrzegana jako najbardziej znacząca. Opłata ta ma również na celu zniechęcenie inwestora do szybkiego wypłacania zainwestowanych środków pieniężnych, gdyż jest rozkładana w czasie (wraz z upływem czasu stanowi coraz to mniejszą wartość procentową od kwoty początkowej).

b) opłata za zarządzanie - Która jest rozkładana równomiernie w horyzoncie naszych inwestycji. Opłata za zarządzanie najczęściej jest pobierana codziennie a jej wysokość (w ujęciu procentowym) pobierana jest od wartości aktywów. Opłata za zarządzanie może zawierać w sobie także tzn. success fee, czyli opłatę stanowiącą wynagrodzenie dla zarządzających funduszem za dobre wyniki inwestycyjne. Taka forma wynagrodzenie, jest swoistego rodzaju motywacją dla zarządzających.

Przykład naliczania opłaty za inwestowanie w fundusze

 Zakładamy, że inwestor chce powierzyć 10 000 PLN na formę wspólnego inwestowania, jaką jest fundusz inwestycyjny. Po dogłębnej analizie inwestor stwierdza, że fundusz spełniający jego wymagania w zakresie instrumentów finansowych i formy, proponuje następujące opłaty:

a) Opłata manipulacyjna w wysokości 2%

b) Opłata za zarządzanie w wysokości 3% rocznie

c) Tzw. succes fee, w wysokości 10% od wygenerowanych zysków.

 

Zakładając, że fundusz osiągnął stopę zwrotu na poziomie 5% w okresie 6 miesięcy, po czym inwestor z powodów osobistych postanowił zrezygnować z inwestowania w fundusz, opłaty będą kształtować się następująco:

a) Opłata manipulacyjna wyniesie: 2% * 10 000 = 200 PLN (odliczana od kwoty, która zostanie przez fundusz zainwestowana).

b) Opłata za zarządzanie (średnio, przy założeniu, że średnia-dzienna wartość funduszy wniosła 10 000 PLN) = 3%/2 * 10 000 PLN = 150 PLN

c) Success fee: Aby obliczyć wartość success fee, ustalmy ile wyniesie zysk inwestora, czyli: 9 800 PLN (kwota po odliczeniu opłaty manipulacyjnej) * 5% = 490 PLN. Od czego, fundusz pobierze opłatę w wysokości 10% czyli 390 * 10% = 49 PLN.

 

Reasumując, inwestor po 6 miesiącach wygenerował przychód w wysokości 490 PLN przy czym koszty związane z funkcjonowaniem funduszu ukształtowały się na poziomie 399 PLN (200 PLN + 150 PLN + 49 PLN), realny zysk wyniósł zatem 91 PLN, co w ujęciu 6 miesięcy dało stopę zwrotu na poziomie 0,91% (91/10 000).

2. Rodzaje funduszy inwestycyjnych

Do podstawowych typów funduszy inwestycyjnych (wg. formy uczestnictwa) należą:

1) Fundusze inwestycyjne otwarte (FIO) - Czyli najbardziej popularne fundusze inwestycyjne, które mogą być kierowane praktycznie do każdego typu inwestorów. Przy wpłacie środków pieniężnych do tego rodzaju funduszu inwestor otrzymuje jednostki uczestnictwa. Z racji na szeroki dostęp inwestorów do FIO, opiera się on na płynnych i bezpiecznych instrumentach finansowych, które mogą zostać w każdej chwili zbyte (fundusz dokonuje odkupu jednostek na żądanie uczestników). Pewną odmianą FIO jest SFIO (Specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty), który różni się od FIO tym, że SFIO dokładnie określa kto może być jego uczestnikiem, a także może wprowadzać dodatkowe warunki, na podstawie których uczestnik może żądać odsprzedaży swoich jednostek uczestnictwa i zwrotu środków finansowych (większe uprawnienia funduszu).

2) Fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ) - Te z kolei emitują certyfikaty inwestycyjne, będące papierami wartościowymi obracanymi na giełdzie. Liczba certyfikatów jest stała i może zwiększyć się wyłącznie w drodze nowej emisji. Certyfikaty inwestycyjne mogą być zatem zgłaszane do umorzenia wyłącznie w terminach z góry określonych przez fundusz (np. raz w miesiącu lub raz na kwartał). Możliwość dopuszczenia certyfikatów do obrotu giełdowego sprawia, że mogą być one zbywane na giełdzie - aczkolwiek problemem może być tutaj niska płynność tego typu instrumentów. FIZ ze względu na brak obawy przed nagłym wycofaniem środków uczestników (umorzenie następuje w ściśle określonym terminie), może pozwolić sobie na inwestowanie w bardziej ryzykowne i mniej płynne papiery wartościowe.

 

Ciekawostka:

Istnieją także fundusze typu ETF (Exchange Traded Funds), które również są notowane na GPW. Fundusze te mają na celu odzwierciedlać zachowania danego indeksu giełdowego np. warszawskiego WIG20, czy niemieckiego DAX itd.

 

Inną formą podziału funduszy inwestycyjnych jest m.in. kryterium wg. zawartości portfela, w tym zakresie wyróżniamy m.in.:

1) Fundusze akcyjne

2) Fundusze obligacyjne

3) Fundusze pieniężne

4) Fundusze mieszane

5) Fundusze nieruchomości

 

Innym kryterium może być np. lokalizacja poszczególnych emitentów papierów wartościowych, których nabywa fundusz, tutaj powinniśmy wyróżnić m.in.:

1) Fundusze krajowe

2) Fundusze kontynentalne

3) Fundusze globalne

 

Fundusze inwestycyjne mają także możliwość podziału w zależności od sektorów emitentów, tj. inwestując tylko w instrumenty finansowe emitentów znajdujących się w poszczególnych sektorach, np.:

1) Fundusze inwestujące w sektor energetyczne

2) Fundusze inwestujące w sektor wydobywczy

3) Fundusze inwestujące w sektor informatyczny4) (...)

To warto wiedzieć!

Fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ) różnią się od funduszy otwartych (FIO) głównie tym, że certyfikaty inwestycyjne w przeciwieństwie do jednostek uczestnictwa mogą być obracane na giełdzie. Niestety uczestnik FIZ musi liczyć się z tym, że w razie nagłego zapotrzebowanie na środki pieniężne, będzie mieć problem z upłynnieniem swoich certyfikatów (niska płynność na GPW, a fundusz umarza certyfikaty tylko w określonych terminach) - uczestnik FIO może natomiast w dowolnym momencie wycofać się z inwestycji. Dodatkowo fundusze zamknięte oferują swoim uczestnikom możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu - naturalnie kosztem wyższego ryzyka inwestycyjnego (większa zmienność).

3. Jak dokonać wyboru funduszu inwestycyjnego?

Podstawowym kryterium przy wyborze odpowiedniego funduszu inwestycyjnego jest przede wszystkim jego rodzaj, który determinuje ryzyko generowane przez poszczególną kategorie funduszy.

 

Osoby o dużej awersji do ryzyka będą zapewne zainteresowane w większym stopniu funduszami otwartymi (FIO) - m.in. ze względu na niskie ryzyko oraz możliwość wypłaty zainwestowanych środków w dowolnym terminie. Osoby te będą również preferowały fundusze pieniężne, lub fundusze obligacji, a ewentualne inwestycje zagraniczne będą obejmowały kraje o ugruntowanej pozycji gospodarczej (Niemcy, Wielka Brytania itp.).

 

Osoby o większej skłonności do ryzyka będą zapewne preferowały fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ), ze względu na wyższy oczekiwany zwrot z inwestycji (pomimo większego ryzyka). Fakt braku możliwości umorzenia certyfikatów inwestycyjnych i wycofania środków pieniężnych z funduszu będzie rekompensowała możliwość odsprzedaży certyfikatów inwestycyjnych na GPW. Ponadto osoby te będą zainteresowane raczej funduszami akcyjnymi, ew. funduszami mieszanymi.

 

Ponadto, o tym jak dokonać ilościowej oceny wyników wypracowywanych przez poszczególne typy funduszy pisałem tutaj.

4. Kto tak naprawdę będzie zarządzać moimi pieniędzmi?

W celu zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, firma inwestycyjna jest zobowiązana zatrudniać przynajmniej dwóch doradców inwestycyjnych - którzy będą zarządzać naszymi pieniędzmi.

 

Kim jest zatem doradca inwestycyjny?

Otóż w Polsce doradca inwestycyjny jest jednym z zawodów regulowanych, działających na rynku finansowym. Podstawowym warunkiem na wpis na listę doradców inwestycyjnych jest zdanie z pozytywnym wynikiem egzaminu na doradcę inwestycyjnego organizowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego - jednego z trudniejszych egzaminów w Polsce. Zgodnie z art. 128 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, egzamin doradcę są sprawdzianem teoretycznego przygotowania kandydatów z następujących dziedzin:

1) prawo cywilne;

2) prawo gospodarcze;

3) prawo podatkowe i dewizowe

4) prawo papierów wartościowych, instrumenty finansowe oraz obrót takimi instrumentami;

5) działalność maklerska oraz działalność powiernicza;

6) system depozytowo-rozliczeniowy w zakresie obrotu instrumentami finansowymi;

7) rynek finansowy;

8) tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych;

9) komercjalizacja i prywatyzacja przedsiębiorstw;

10) zasady rachunkowości;

11) rynek towarów giełdowych;

12) matematyka finansowa;

13) analiza finansowa;

14) strategie inwestycyjne;

15) etyka zawodowa.

Egzamin dla doradców jest dodatkowo sprawdzianem teoretycznego przygotowania kandydatów z następujących dziedzin: ekonomia, statystyka, finanse publiczne, finanse przedsiębiorstw oraz zarządzanie portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych. Warto podkreślić, że egzamin składa się z 3 etapów. Wg. Stanu z dani 7 marca 2017 r. zaledwie 592 osób jest wpisanych na listę Doradców Inwestycyjnych publikowaną przez KNF.

 

Reasumując, możemy z pełną świadomością stwierdzić, że niezależnie od tego jakiemu funduszowi powierzymy nasze środki, będą one rozporządzane przez osoby z ogromną wiedzą z zakresu inwestycji.

5. Zalety i wady inwestowania w fundusze

Zalety inwestowania w fundusze:

1) Bez względu na to, na jaki fundusz się zdecydujemy, nasz kapitał będzie zarządzany przez najlepszych specjalistów na rynku.

2) Nawet jeśli sami czujemy się na sile aby inwestować swoje środki na giełdzie, oddanie ich do dyspozycji funduszowi sprawi, że nie musimy poświęcać cennego czasu na selekcję najlepszych instrumentów finansowych.

3) W zależności od naszego nastawienia na ryzyko inwestycyjne, możemy ukierunkować się na FIZ lub FIO dopasowując tym samym stopień ponoszonego ryzyka do naszych preferencji.

4) Mobilizacja - czyli możliwość inwestowania w instrumenty finansowe, które przy dużej skali cechują się względnie niskimi kosztami (np. zagraniczne instrumenty finansowe). Przy inwestycji indywidualnej bylibyśmy zmuszeni do ponoszenia olbrzymich kosztów transakcyjnych.

5) Dostęp do wielu instrumentów - w tym nieruchomości, na zakup których może pozwolić sobie jedynie wąska grupa inwestorów indywidualnych (staje się to możliwe jedynie przy dużej skali inwestycji).

6) Inwestowanie w Fundusze nie wymaga od nas posiadania dużych sum pieniędzy.

7) W zależności od funduszu, możliwe staje się wyjście w inwestycji w dogodnym dla nas terminie (w przypadku FIZ poprzez GPW).

8) Fundusze zapewniają odpowiednią dywersyfikację inwestycji, przez co skutecznie ograniczają ryzyko inwestycyjne - co nie zawsze ma miejsce przy inwestycjach indywidualnych.

9) Fundusze inwestycyjne są zwolnione z poszczególnych form podatku dochodowego (m.in. z tytułu dywidend czy odsetek od obligacji).

10) Transparentność funduszy, rozumiana przez nałożone wymogi informacyjne, co zapewnia dostęp uczestników funduszy do bieżącej informacji m.in. w zakresie generowanych stóp zwrotu.

11) Brak konieczności posiadania wyspecjalizowanej wiedzy w zakresie finansów i ekonomii (decyzje podejmują za nas specjaliści).

 

Wady inwestowania w fundusze:

1) Inwestując w fundusze musimy liczyć się z poszczególnymi rodzajami opłat za zarzadzanie środkami.

2) Trudności w ocenie i wyborze odpowiedniego funduszu dla siebie.

3) Inwestowanie w fundusze tak jak wszystkie inwestycje również obarczone jest ryzykiem inwestycyjnym, żaden fundusz nie będzie w stanie zagwarantować nam osiągnięcia satysfakcjonującego nas zysku.

Write a comment

Comments: 0