Sprawozdania finansowe

Artykuł poświęcony sprawozdaniom finansowym,  pomoże czytelnikowi zdefiniować pojęcia sprawozdania finansowego, odróżnić sprawozdanie jednostkowe od skonsolidowanego, opisać wagę sprawozdań oraz wyodrębnić podstawowe elementy składowe sprawozdania (m.in. bilans, rachunek zysków i strat itd.).

1. Czym są sprawozdania finansowe?

Sprawozdanie finansowe jest zestawieniem danych liczbowych obejmującym mierniki działalności jednostki gospodarczej. Zakłada się, że sprawozdanie finansowe jest całościowym zbiorem informacji o sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, które pozwala dobremu analitykowi sprawnie ocenić kondycje finansową spółki i zwiększyć prawdopodobieństwo podjęcia właściwej decyzji inwestycyjnej. Najważniejszym celem sprawozdań finansowych sporządzanych przez przedsiębiorstwa jest zaspokojenie potrzeb informacyjnych użytkowników tego sprawozdania. Należy jednak podkreślić, że sprawozdania finansowe, przez ogrom nośników informacji, który musi być w nich zawarty - stają się dość obszerną lekturą do przestudiowania, (najczęściej liczą ok. 100-200 stron). Ustawa o Rachunkowości w art. 2, ust.1, wyszczególnia podmioty, które są zobowiązane do sporządzania sprawozdań finansowych, przy czym dla inwestora giełdowego kluczową informacją jest fakt, że każda spółka notowana na GPW jest zobowiązana do publikowania takich sprawozdań.

Należy zaznaczyć również, że sprawozdania finansowe spółek giełdowych podlegają badaniu biegłego rewidenta, którego to opinie wraz ze szczegółowym opisem ewentualnych zastrzeżeń można znaleźć na końcu tego sprawozdania. 

 

Sprawozdania jednostkowe a skonsolidowane?

Rozróżnienie te ma szczególne znaczenie w przypadku istnienia tzw. grup kapitałowych (jedna spółka nazywana spółką matką posiada pakiet kontrolny nad inna spółką - tzw. spółką córką). Każda ze spółek giełdowych jest zobowiązana do tworzenia jednostkowych sprawozdań finansowych, to znaczy takich, które obejmują swoim zakresem tylko dane ilościowe konkretnej spółki, która takie sprawozdanie sporządza. Natomiast sprawozdanie skonsolidowane tworzy tzw. spółka matka i obejmuje ono dane finansowe całej grupy kapitałowej (czyli suma danych liczbowych wszystkich spółek wchodzących w skład tejże grupy). Aby lepiej to zobrazować, posłużmy się prostym przykładem:

Grupa kapitałowa

Na przykładzie powyższego rysunku należy stwierdzić, że:

- Sporządzone zostaną 3 sprawozdania jednostkowe

- Sporządzone zostanie jedno sprawozdanie skonsolidowane

przy czym, wartość aktywów w sprawozdaniu skonsolidowanym wyniesie 710 tys. PLN.

 

Kiedy i jakie sprawozdania finansowe muszą publikować spółki giełdowe?

Sprawozdania finansowe,  możemy podzielić także pod względem okresu za, który zostały sporządzone, m.in.:

a) sprawozdania roczne

b) sprawozdania półroczne

c) sprawozdania kwartalne

  Zgodnie z przepisami Ustawy o Rachunkowości, roczne sprawozdanie finansowe tworzy się w tzw. dniu bilansowym (najczęściej dzień kończący dany rok obrotowy) - nie znaczy to jednak, że już wtedy analitycy mają do nich wgląd. Zgodnie z art. 52, ust.1. Ustawy o Rachunkowości " Kierownik jednostki zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego i przedstawia je właściwym organom, zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy". Oznacza to, że każda spółka giełdowa musi udostępnić do wglądu swoje sprawozdanie nie później niż do końca marca roku następującego po roku, za które sporządzone zostało sprawozdanie. Tzn. że sprawozdania za rok 2015 zostaną opublikowane przed końcem marca 2016 roku.

 

Użytkownicy sprawozdań finansowych:

Skoro wiemy już kto sporządza sprawozdania finansowe, warto dowiedzieć się, kto jest ich adresatem. Otóż do grupy najważniejszych użytkowników sprawozdań finansowych możemy zaliczyć:

a) inwestorzy - co wydaje się być rzeczą całkowicie naturalną. Otóż inwestorzy, którzy powierzyli swoje środki w akcje danej spółki, na podstawie sprawozdań finansowych chcą  najczęściej ocenić jej kondycję finansową i wypłacalność.

b) kontrahenci i klienci firmy - przy czym dotyczy to głównie dużych podmiotów, związanych z firmą w dłuższym okresie. Zależy im głównie na ocenie zdolności spółki do wywiązania się z realizacji zamówień.

d) Rząd - któremu może zależeć na informacjach o spółce w celu oceny przyszłej bazy podatkowej i tworzeniu statystyk makroekonomicznych.

e) Pracownicy spółki - dla których głównym celem analizy sprawozdań finansowych jest ocena stabilności pracodawcy i identyfikacja ewentualnych oznak zagrożenia dalszego funkcjonowania spółki.

c) kredytodawcy - a więc głównie banki i inne instytucje finansowe. Dla kredytodawców ważna jest wypłacalność spółki i możliwość terminowego spłacenia swoich zobowiązań. Należy dodać, że banki wykorzystują sprawozdania finansowe spółek także do oceny ich zdolności kredytowej, jeszcze na etapie procesu podejmowania decyzji o ewentualnym udzieleniu kredytu lub pożyczki.

Kredyt a pożyczka różnice

Elementy sprawozdań finansowych

Nie wchodząc w szczegóły, należałoby wyróżnić 5 podstawowych elementów sprawozdań finansowych, z czego to najczęściej trzy pierwsze są wykorzystywane do przeprowadzania analizy finansowej danej spółki:

a) bilans

b) rachunek zysków i strat

c) rachunek przepływów pieniężnych

d) zmiany w kapitale własnym

e) informacje dodatkowe

 

Bilans

Bilans, jest jednym z podstawowych elementów sprawozdań finansowych i ma na celu przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej jednostki z dnia kończącego dany rok obrotowy. Główny podział bilansu, polega na wyodrębnieniu w nim aktywów i pasywów, przy czym aktywa są tutaj rozumiane jako wszystkie kontrolowane przez spółkę zasoby majątkowe natomiast pasywa to środki, za które finansowane są aktywa przedsiębiorstwa. Aktywa i pasywa są w bilansie posegregowane, poczynając od elementów najmniej płynnych po elementy najbardziej płynne, takie jak gotówka w kasie itd. (odwrotna kolejność segregacji jest stosowana w sprawozdaniach finansowych banków). 

struktura bilansu

Wedle najprostszej struktury bilansu, w aktywach spółek wyróżniamy aktywa trwałe, czyli takie które zostaną wykorzystane w okresie dłuższym niż jeden rok, oraz aktywa obrotowe, które zostaną wykorzystane lub przeistoczone w gotówkę w okresie do jednego roku. Jeśli chodzi natomiast o strukturę pasywów spółki, to należy wyodrębnić tam kapitały własne oraz kapitały obce (inaczej zobowiązania), do których zaliczamy zobowiązania długoterminowe (ich spłata nastąpi w okresie przekraczającym jeden rok obrotowy) oraz zobowiązania krótkoterminowe, takie jak kredyty kupieckie, których spłata nastąpi w okresie do jednego roku.

 

Rachunek zysków i strat

Kolejnym równie istotnym elementem sprawozdania finansowego jest rachunek zysków i strat, który informuje w głównej mierze o wielkości dokonanej sprzedaży (czyli wielkości przychodów) oraz wielkości kosztów, w wyniku których możliwe staje się ustalenie zysku przedsiębiorstwa. Uproszczona struktura rachunku zysków i strat kształtuje się następująco:

budowa rachunku zysków i strat

Zaczynając od pierwszego wiersza powyższego zestawienia, przychody ze sprzedaży stanowią iloczyn ceny i ilości sprzedanych dóbr i usług, natomiast koszty sprzedaży są kosztami wytworzenia tych dóbr, które zostały już sprzedane - a nie tak jak mogłoby się wydawać, wszystkich wytworzonych dóbr. Różnicą pomiędzy tak ujętymi przychodami i kosztami jest zysk lub strata na sprzedaży (spółka poniesie stratę, gdy koszty przewyższą wygenerowane przychody). 

Niżej ujęte koszty ogólne zarządu, są kosztami pośrednimi związanymi z administrowaniem i zarządzaniem danym przedsiębiorstwem, natomiast koszty sprzedaży to koszty związane z procesem sprzedawania wytworzonych dóbr i usług (np. utrzymanie detalicznych punktów sprzedażowych). Po odjęciu od zysku ze sprzedaży kosztów pośrednich i pozostałych kosztów operacyjnych oraz dodaniu pozostałych przychodów operacyjnych, uzyskujemy zysk/stratę z działalności operacyjnej (EBIT), czyli jedną z ważniejszych pozycji do oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Uważa się, że zysk operacyjny jest to zysk przedsiębiorstwa na swojej podstawowej działalności, przez co powinien być on jak największy. 

Aby z zysku operacyjnego wyjść do zysku brutto, należy uwzględnić przychody i koszty finansowe przedsiębiorstwa. Do kosztów finansowych zaliczamy m.in. płacone odsetki od kredytów bankowych czy wyemitowanych obligacji, natomiast przychodami finansowymi mogą być odsetki z lokaty lub z obligacji nabytych od innej spółki. Następnie należałoby uwzględnić zyski i straty nadzwyczajne, które w żaden sposób nie są spowodowane podstawową działalnością przedsiębiorstwa (rodzajem kosztów nadzwyczajnych może być np. pożar w magazynie, czy inne straty wynikające z warunków atmosferycznych).

Kluczowym elementem sprawozdania finansowego jest oczywiście zysk netto, który powstaje po odjęciu od zysku brutto podatku dochodowego, który na tą chwile wynosi w Polsce 19% dla osób prawnych.

Dochód a zysk różnice

Rachunek przepływów pieniężnych

Rachunek przepływów pieniężnych dostarcza użytkownikowi sprawozdania finansowego informacji o przepływach pieniężnych przedsiębiorstwa. Struktura przepływów pieniężnych, jest podzielona na 3 główne segmenty funkcjonowania przedsiębiorstwa:

a) działalność operacyjna

b) działalność inwestycyjna

c) działalność finansowa

    Dzięki zestawieniu przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej, użytkownik sprawozdania jest w stanie stwierdzić, czy zysk wypracowany przez przedsiębiorstwo wynika z jej podstawowej działalności. Jeśli przepływy pieniężne na podstawowej działalności będą wysoce dodatnie (wyższe niż przepływy z działalności inwestycyjnej i finansowej), oznacza to, że spółka zarabia głównie na swojej podstawowej działalności.

   Zestawienie przepływów z działalności inwestycyjnej, pokazuje czy spółka w danym okresie w większej mierze nabywała czy pozbywała się swoich aktywów. Dodatni wynik na tej działalności, świadczy o tym, że spółka uzyskała gotówkę ze sprzedaży pewnych aktywów, natomiast ujemny wynik sygnalizuje, że spółka nabyła aktywa, zmniejszając tym samym stan środków pieniężnych.

     Zestawienie przepływów pieniężnych z działalności finansowej, ukazuje zmiany w strukturze kapitału własnego i obcego przedsiębiorstwa. Dodatni wynik na tej działalności świadczy o tym, że spółka pozyskała dodatkową formę finansowania (np. zaciągnęła kredyt lub wyemitowała obligacje), natomiast ujemny wynik oznacza, że spółka wyzbyła się środków finansowych, np. w celu spłaty części bieżącego kredytu.

O tym jak interpretować rachunek przepływów pieniężnych możesz przeczytać tutaj.

 

Zestawienie zmian w kapitale własnym

 W dużym skrócie ten stosunkowo nowy element sprawozdań finansowych przedstawia zmiany (tj. ewentualne zmniejszenia lub zwiększenia) w kapitale własnym spółki. Zestawienie zmian w kapitale/ funduszu własnym zawiera w sobie m.in.:

a) Kapitał własny na początek okresu

b) Kapitał własny na koniec okresu

c) Kapitał własny po uwzględnieniu proponowanego podziału zysku lub pokrycia strat

Chociaż element ten opisuje zmiany w kapitale należącym do akcjonariuszy, to nie ma większego zastosowania w analizie finansowej sprawozdań finansowych.

 

Informacje dodatkowe

Informację dodatkową można podzielić na dwie części:

a) Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

b) dodatkowe informacje i objaśnienia

 Pierwsza część informacji dodatkowej zawiera się na początku sprawozdania finansowego, ze względu na to, że zawarto tam m.in. zasady ustalania wyniku finansowego i wyceny wartości niematerialnych i prawnych - co powinno stanowić wstęp przed rozpoczęciem analizy sprawozdań. We wprowadzeniu do sprawozdania zawarto także dane przedsiębiorstwa, którego dotyczy sprawozdanie (tj. siedzibę spółki, nazwę, itd.). 

 Druga część, dotycząca dodatkowej informacji i objaśnień, dotyczy szczegółowego opisu kategorii zawartych w bilansie i rachunku zysków i strat. Z tego względu, inwestor, który chciałby poszerzyć wiedzę np. w zakresie przychodów i kosztów finansowych przedsiębiorstwa (np. na poczet oszacowania kosztu kapitału obcego), może udać się do not objaśniających aby uzyskać więcej informacji na ten temat.

 

Gdzie znajdę sprawozdanie finansowe spółki giełdowej?

Otóż sprawozdania finansowe spółek giełdowych są zawsze publikowane na ich oficjalnych stronach internetowych. Najczęściej można znaleźć je w zakładkach:

- Dla inwestorów

- Relacje inwestorskie

- Raporty i prezentacje

Warto zaznaczyć, że na poczet analizy finansowej spółki giełdowej najczęściej wykorzystywane są jej roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe, które obejmują swoim zakresem działalność całej grupy kapitałowej.

Write a comment

Comments: 0