Próg rentowności - Break Even Point

      Dowiedz się czym jest i w jaki sposób możesz samodzielnie obliczać i interpretować ilościowy i jakościowy próg rentowności w przedsiębiorstwie oraz inne wielkości bezpośrednio z nim powiązane (np. margines bezpieczeństwa). Choć w praktyce, analiza progu rentowności jest często pomijana w procesie analizy finansowej spółek akcyjnych (niska dostępność danych) - to w celach controllingowych stanowi podstawowe narzędzie analityczne.

Czym jest Próg rentowności?

     Próg rentowności (z ang. Break Even Point - BEP), to miejsce, w którym osiągnięte przychody ze sprzedaży zrównują się z poziomem poniesionych kosztów. W punkcie BEP analizowane przedsiębiorstwo nie osiąga zysków, ale i nie ponosi żadnych strat. W postaci graficznej próg rentowności można przedstawić w następujący sposób:

Próg rentowności BEP

Jakie rodzaje progów rentowności wyróżniamy?

      W praktyce najczęściej wyróżniamy trzy rodzaje progów rentowności, do których należą:

* BEP w ujęciu ilościowym - Przedstawia on, jaką ilość danego produktu powinniśmy wyprodukować, aby nie ponieść żadnych strat - tzn. aby ewentualne przychody były równe poniesionym kosztom. Wzór to:

wzór na ilościowy próg rentowności BEP

* BEP w ujęciu wartościowym - Przedstawia on wartość sprzedaży, wyrażoną w zł, jaką przedsiębiorstwo powinno osiągnąć aby nie ponosić żadnych strat z działalności. Wzór to:

próg rentowności w ujęciu wartościowym

* BEP w ujęciu procentowym - Który przedstawia, jaki procent zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa musi zostać wykorzystany aby wygenerowane przez firmę przychody były równe jej poniesionym kosztom.

wzór na break even point w ujęciu procentowym

Analiza wrażliwości progów rentowności

     Oprócz klasycznych wskaźników prezentujących wyniki progu rentowności w trzech standardowych ujęciach, wyróżnić możemy kilka innych - bezpośrednio powiązanych wskaźników, należących do grupy wskaźników badania wrażliwości BEP. Są nimi przede wszystkim:

* Graniczny poziom spadku ceny sprzedaży - Jest to poziom, który pomaga ustalić możliwy maksymalny spadek poziomu ceny sprzedaży danego przedsiębiorstwa przy niezmienionych pozostałych czynnikach i maksymalnym wykorzystaniu czynników wytwórczych.

wzór na graniczny poziom spadku ceny BEP

* Graniczny poziom wzrostu kosztów zmiennych- Jest to poziom, który pomaga ustalić możliwy maksymalny wzrost poziomu kosztów zmiennych danego przedsiębiorstwa przy niezmienionych pozostałych czynnikach.

Graniczny poziom wzrostu kosztów zmiennych przy analizie wrażliwości BEP

* Margines bezpieczeństwa dla ceny - Za jego pomocą ustalamy, o ile przedsiębiorstwo może obniżać cenę sprzedaży swoich produktów w ujęciu procentowym.

Margines bezpieczeństwa dla ceny przy analizie wrażliwości bep

* Margines bezpieczeństwa dla kosztów zmiennych - Czyli ustalenie jaki jest maksymalny poziom wzrostu kosztów zmiennych przedsiębiorstwa w ujęciu procentowym.

margines bezpieczeństwa dla kosztów zmiennych

Przykładowa analiza progu rentowności

   Przedsiębiorstwo "XYZ" produkuje telefony komórkowe. Jednostkowe koszty zmienne dla produkcji jednej komórki wynoszą 50 zł. Jeden telefon jest sprzedawany po cenie równej 200 zł. Koszty stałe związane z utrzymaniem magazynu wynoszą 120 000 zł. Zdolności produkcyjne przedsiębiorstwa XYZ wynoszą 10 000 szt..

     W pierwszej kolejności analityk w celach uproszczenia powinien wyraźnie wypisać wszystkie dane ilościowe zawarte w treści polcenia.

Jednostkowe koszty zmienne: 50 zł

Koszty stałe: 120 000 zł

Cena produktu: 200 zł 

Zdolności produkcyjne: 10 000 szt.

 

      Następnym etapem będzie obliczenie i interpretacja poszczególnych progów rentowności, poczynając od progu jednostkowego.

przykładowe progu rentowności

     Z powyżej dokonanych obliczeń wynika, że przedsiębiorstwo XYZ powinno sprzedać 800 szt. telefonów komórkowych, aby nie ponieść straty. Każdy sprzedany telefon powyżej 800 sztuk będzie generował dla przedsiębiorstwa zysk (oczywiści zysk ten ulega opodatkowaniu). Przeliczając ten wynik na wartościowy próg rentowności, dowodzimy, że spółka powinno dokonać sprzedaży o wartości 160 tys. zł. aby nie generować żadnych strat. ponadto, aby osiągać zyski przedsiębiorstwo XYZ powinno wykorzystać 8% swoich zdolności produkcyjnych.

 

     Po standardowej analizie progów rentowności przejdźmy do analizy wrażliwości Break Even Point obliczając i interpretując następujące wskaźniki:

przykładowa analiza wrażliwości BEP

     Na podstawie powyższych obliczeń możemy wywnioskować, że przy maksymalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa XYZ wynoszących 10 000 szt. telefonów komórkowych, mogłaby ona obniżyć cenę jednego telefonu nawet do 62 zł aby nie ponosić żadnych strat (wychodząc na 0). W ujęciu procentowym wiemy, że firma ta może obniżać cenę swoich produktów aż o 69% - taki jest więc margines bezpieczeństwa da ceny komórek. Ponadto, przy niezmiennych pozostałych czynnikach i maksymalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwo mogłoby podnieść poziom kosztów zmiennych do 188 z przypadających na jeden telefon, aby nie ponosić żadnych strat ani zysków ze swojej działalności. Daje to możliwość zwiększenia kosztów zmiennych aż o 276% w stosunku do ceny wyjściowej.

 

Źródło: Por. Z. Leszczyński, A. Skowronek - Mielczarek, "Analiza ekonomiczno - finansowa spółki", PWE, Warszawa 2004, str. 318-326

Artykuł okazał się pomocny?

Bądź więc na bieżąco z najnowszymi publikacjami na stronie i "polajkuj" Inwestycje Giełdowe na facebooku!

Write a comment

Comments: 0