Opcje

     Opcja jest instrumentem pochodnym, który daje inwestorowi prawo - lecz nie obowiązek, do zakupu lub sprzedaży danego dobra po z góry określonej cenie. Niniejszy artykuł oprócz szerokiej charakterystyki funkcjonowania i zastosowania opcji pomoże zrozumieć czym opcje różnią się od kontraktów terminowych i jakie istnieje ryzyko związane z ich wykorzystywaniem.

PODZIAŁ OPCJI 

     Wyróżnić możemy 3 podstawowe rodzaje opcji, przy czym w praktyce wykorzystywane są raczej tylko 2 z nich. Mowa tutaj o:

* Opcji Europejskiej - Która to może zostać wykonana w jedynie w dniu będącym terminem wygaśnięcia (to właśnie taki rodzaj opcji jest wykorzystywany na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych)

* Opcji Amerykańskiej - Która może być wykonana w dowolnym dniu od terminu wygaśnięcia włącznie.

* Opcji Bermudzkiej - Która to może zostać wykonana w kilku, ściśle określonych datach. Ten typ opcji jest jednak rzadko wykorzystywany w praktyce.

 

     W dalszej części będziemy często używać pojęcia premii opcyjnej, będącą ceną, jaką nabywca opcji jest zobowiązany zapłacić wystawcy za prawo do zakupu lub sprzedaży określonej ilości instrumentu bazowego, po z góry określonym terminie i po określonej cenie. Premia opcyjna jest kosztem dla nabywcy opcji oraz źródłem dochodu dla jego wystawcy.

RODZAJE / STRONY OPCJI 

     W przeciwieństwie do kontraktów terminowych Futures, wyróżnić możemy dwa rodzaje opcji: Opcję kupna (call) oraz opcję sprzedaży (put). Przy czym opcja kupna jest prawem zakupu określonej ilości instrumentu podstawowego po ustalonej z góry cenie, natomiast opcja sprzedaży to prawo do sprzedaży tego instrumentu. Ze względu na ten rodzaj podziału opcji, istnieją tzw. 4 strony w kontraktach opcyjnych. Są to:

* Long call (zakup opcji kupna) - inwestor nabywając opcję zakupu zarabia na wzroście ceny instrumentu bazowego. Tą stronę kontraktu opcyjnego możemy przedstawić w postaci wykresu:

Opcja Long call

     Załóżmy, że inwestor przewiduje wzrost ceny akcji XYZ z 10 do 20 zł. Zamierza więc nabyć opcję obejmującą 100 akcje w cenie 10 zł. Premia opcyjna równa 10% zlecenia wynosi więc 100 zł (100*10*10%). W przypadku wzrostu ceny akcji do 20 zł zysk inwestora wyniesie 900 zł (2000 zł -1000 zł -100 zł), natomiast w przypadku ewentualnego spadku waloru z 10 zł do 2 zł inwestor straci jedynie 100 zł, będące premią opcyjną. Po takowym spadku inwestor nie skorzysta z prawa realizacji opcji akceptując swoją niewielką stratę.

     Widzimy więc, że opcje kupna (call) Działają na podobnej zasadzie co kontrakty terminowe, zmniejszając jednak potencjalne ryzyko inwestycyjne kosztem obniżenia ewentualnych zysków o premię opcyjną.

 

* Long put (zakup opcji sprzedaży) - inwestor nabywając opcji sprzedaży zarabia na ewentualnym spadku wartości instrumentu bazowego (np. akcji). Z tego względu opcja long put może przypominać krótką pozycję w kontrakcie futures.

opcja long put

     Opcja long put działa na zasadach podobnych do poprzednio omawianej opcji long call - z tymże wyjątkiem, że na opcji long put inwestor zarabia, gdy cena instrumentu bazowego będzie spadać. Inwestor, który nie jest przekonany o tym, że dany papier wartościowy na pewno spadnie, może posłużyć się ową opcją zamiast sprzedawać kontrakt terminowy, przez który ewentualne straty zdeterminowane wzrostem ceny instrumenty bazowego mogą być ogromne (w przypadku opcji ewentualna strata jest ograniczona i stanowi poziom premii opcyjnej).

 

* Opcja Short Call (sprzedaż opcji kupna) - Inwestor sprzedający opcje kupna zakłada spadek ceny instrumentu bazowego. Jest to pozycja przeciwstawna do opcji long call. W tym przypadku zysk inwestora wystawiającego opcję jest ograniczony i stanowi wielkość tzw. premii opcyjnej - ewentualna strata jest natomiast nieograniczona. Z tego też względu posługiwanie się tego typu opcją (opcje sprzedaży) nie jest zalecane dla początkujących inwestorów.

Opcja short call

     Załóżmy, że inwestor zakłada niewielki spadek ceny akcji XYZ z 10 zł do 9 zł. W takim wypadku, może on wystawić opcję zakupu (short call) opiewającą na 100 akcji spółki XYZ. Zakładamy, że inwestor ustalił premię opcyjną na poziomie 100 zł. Owa premia jest również maksymalnym zyskiem inwestora - o ile cena instrumentu bazowego nie zyska na wartości. Zakładając, że zgodnie z przewidywaniami inwestora cena nie zmieniła się lub spadła poniżej 10 zł - niezależnie od jej dokładniej wartości wystawca opcji zyska 100 zł. Jeśli jednak opcja wzrosła do 15 zł, wystawca opcji straci 400 zł [(15 zł-10 zł)*100-100 zł). Przy czym 100 zł jest otrzymaną premią opcyjną.

 

* Opcja Short put (sprzedaż opcji sprzedaży) - Wystawiając opcję sprzedaży inwestor zakłada niezmienność lub nieduży wzrost wartości instrumentu bazowego. Zlecenie te jest zleceniem przeciwstawnym do opcji Long put, w którym to inwestor zakupuje wystawioną przez nas opcję sprzedaży.

Opcja short put

     Opcja ta działa na podobnych zasadach jak poprzednio omawiana opcja short call - przy czym inwestor zakłada tutaj, że cena instrumentu bazowego nie spadnie poniżej wartości bieżącej. Jego zysk jest również stały (wartość premi opcyjnej) natomiast ewentualna strata nieograniczona (w przypadku spadku wartości instrumentu bazowego).

PODSUMOWANIE 

     Reasumując, wykorzystując opcje zakupu inwestor może zmniejszyć ryzyko inwestycyjne - ustalając potencjalnie maksymalną stratę na stałym poziomie równym premii opcyjnej. Taki zabieg nie jest możliwy w przypadku kontraktów terminowych Futures. Ważne jest przy tym, że istnieją 4 strony kontraktu a ich wykorzystanie powinno być zdeterminowane przewidywaniami inwestora co do przyszłego kształtowania się ceny instrumentu bazowego:

* Long call - w przypadku przewidywanego dużego wzrostu ceny instrumentu bazowego.

* Long put - w przypadku przewidywanego dużego spadku ceny instrumentu bazowego

* Short call - w przypadku przewidywanych niewielkich zmian ceny instrumentu bazowego, głównie jego spadek lub brak zmiany.

* Short put - w przypadku przewidywanych niewielkich zmian ceny instrumentu bazowego, głównie jego wzrost lub brak zmiany.

Artykuł okazał się pomocny?

Write a comment

Comments: 0