Model Du Ponta

           Model Du Ponta może stanowić bardzo istotne narzędzie, pomocne przy analizie przyczynowej - zwłaszcza przy badaniu rentowności danego przedsiębiorstwa. Niniejszy artykuł ma na celu charakterystykę zastosowania modelu Du Ponta w analizie finansowej, możliwości jego rozwinięcia oraz przedstawienie jego praktycznej użyteczności przy badaniu sprawozdań  finansowych w oparciu o analizę przyczynową. 

Czym jest model Du Ponta? 

Zacznijmy więc od tego czym jest owy model Du Ponta. Został on stworzony przez dyrektora finansowego firmy "Du Pont de Nemours and Co." na początku XX wieku. Model Du Ponta jest pewnego rodzaju rozkładem wskaźnika ROE (rentowności kapitału własnego) na części składowe, które przyczyniają się do zmian poziomu jego wartości. Tym sposobem możemy ocenić, m.in. w jakiej mierze (np. w ujęciu procentowym) wskaźnik obrotowości majątku przyczynił się do wzrostu poziomu wskaźnika ROE. 

Model Du Ponta

Podstawowa struktura modelu Du Ponta nazywana czasem "Piramidą Du Ponta" ukazana jest na rysunku obok. Widzimy, że zgodnie z nim ROE jest iloczynem wskaźnika ROA oraz mnożnika kapitału własnego (nazywanego czasem wskaźnikiem dźwigni finansowej), natomiast ROA to iloczyn wskaźnika ROS oraz obrotowośći majątku całkowitego.

Skąd wiemy, że ROE to iloczyn mnożnika kapitału własnego itp.?

       Otóż można przedstawić to w nieco łatwiejszy sposób. Do zobrazowania tychże zależności niezbędne okażą się jednak wzory wszystkich wskaźników zawartych w modelu. Dla przypomnienia:

ROE = zysk netto / kapitał własny

ROA = zysk netto / aktywa całkowite

ROS = zysk netto / przychody ze sprzedaży

Mnożnik kapitału własnego = aktywa całkowite / kapitał własny 

Obrotowość majątku = Przychody ze sprzedaży / aktywa całkowite

 

         Tak więc chcąc udowodnić, że ROE to iloczyn ROA i mnożnika kapitału własnego, powinniśmy stworzyć następujące równanie:

struktura roe

       Teraz wyraźnie widzimy, że ROA razy mnożnik kapitału własnego, jest tożsamy z ROE, gdyż aktywa całkowite we wzorze ulegają skróceniu. W podobny sposób na części możemy rozbić ROA, co wyglądać będzie następująco:

struktura roa

ROA podobnie jak ROE jest zdeterminowany kształtowaniem się poziomów dwóch wskaźników. Wskaźnika rentowności sprzedaży oraz wskaźnika obrotowości majątku całkowitego. Podstawiając wzory na owe wskaźniki do równania, możemy dokonać "skrócenia" przychodów ze sprzedaży przez co równanie zyskuje na przejrzystości.

W jaki sposób dalej rozwijać "piramidę Du Ponta"

Otóż mając podstawową wiedzę w zakresie finansów przedsiębiorstw oraz matematyki każdy może dalej rozwijać model Du Ponta o nowe zależności itp.. Należy pamiętać przy tym, że im większe rozdrobnienie modelu na mniejsze części składowe - tym mniejszą wartość poznawczą będzie miała każda z tych części. Dla przykładu możemy dokonać takiego podziału modelu Du Ponta:

Rozbudowany model Du Ponta

      Aby sprawdzić czy owy model poprawnie skonstruowany, posłużmy się iloczynem obrotowości kapitału własnego oraz udziału kapitału własnego w strukturze majątku aby zbadań wskaźnik obrotowośći majątku całkowitego.

struktura obrotowości majątku

    Tak szczegóły rozbiór modelu Du Ponta może prowadzić do niespójnych wniosków. Na przykład zgodnie z pierwszym poziomem rozkładu (jasny niebieski kolor na powyższym wykresie) mniejszy poziom kapitału własnego przyczynia się do zwiększenia poziomu ROE, natomiast analizowany przeze mnie przykład polegający na podziale obrotowości majątku całkowitego sugeruje, że większy udział kapitału własnego w aktywach całkowitych przyczynia się pośrednio do zwiększenia poziomu wskaźników ROE - te dwie zależności nie są więc ze sobą spójne.

 

Wykorzystanie modelu Du Ponta w praktyce analizy finansowej przedsiębiorstwa

     Po przez analizę przyczynową (w jakim stopniu jeden element majątku przyczynia się do zmiany wartości innego elementu), model Du Ponta można wykorzystywać w praktyce analizy finansowej przedsiębiorstwa. Posłużymy się do następującym przykładem:

 

Przykład nr 1.

Bilans oraz rachunek zysków i strat spółki "XYZ" w roku 2012 i 2013 wyglądał następująco:

dane finansowe

Etap I: Na tej podstawie możemy dokonać obliczeń wybranych wskaźników finansowych na lata 2012 oraz 2013.

Wskaźniki finansowe

Etap II: Po obliczeniu podstawowych wskaźników finansowych, korzystając z podstawowej piramidy Du Ponta powinniśmy ułożyć prosty układ równości, bazując na tym, że ROE * ROS * Obrotowość majątku * Mnożnik kapitału własnego.

 

W roku 2012: ROE = 16,8% * 1,7 * 1,0

W roku 2013: ROE = 11,7% * 1,9 * 1,1

 

Etap III: Teraz Na podstawie tego układu policzmy dynamikę dla wskaźników ROS, obrotowośći majątku oraz mnożnika kapitału własnego. Możemy dokonać tutaj wyboru metody przyczynowej (deterministycznej lub stochastycznej) w tym metody podstawień krzyżowych itp. Na poczet tego przykładu skorzystamy jednak z prostej metody indeksu wskaźników dynamiki. Po obliczaniu stwórzmy układ opierający się na wartościach dynamiki.

 

Dynamika ROE (79,7%) = 69,4% * 111,3% * 103,1%

 

Etap IV: Aby obliczyć teraz wpływ poszczególnych wskaźników na kształtowanie się wskaźnika ROE powinniśmy dokonać wyliczeń odchylenia tych wskaźników od wartości 100% wzór będzie więc wyglądał: |Dynamika wybranego wskaźnika - 100%| - przy czym warto zwrócić uwagę na wartość bezwzględną, w którym znajduje się to wyrażenie. Po obliczeniach otrzymamy:

 

Odchylenia wskaźnika I (ROS) = 30,6

Odchylenie wskaźnika II (mnożnika kapitału własnego) = 11,3

Odchylenie wskaźnika III (obrotowość majątku) = 3,1

 

Etap V: Polega on na ostatecznym ustaleniu wpływu pozczególnego wskaźnika na kształtowanie się wskaźnika ROE. Do tego celu korzystamy z poniższego wzoru:

udział wskaźnika w zmianie ROE

Po wykonaniu takowych obliczeń otrzymujemy:

 

ROS = 67,96%

Mnożnik kapitału własnego = 25,18% 

Obrotowość majątku = 6,86%

 

Etap VI: Który stanowi najważniejszą część programu - interpretację otrzymanych wyników. Tak więc na podstawie powyższych obliczeń  możemy stwierdzić, że w największym stopniu do zmiany wskaźnika ROE (rentowności kapitału własnego), przyczynił się wskaźnik ROS, gdyż jego zmiana aż w 67,96% zdeterminowała zmianę wskaźnika ROE. Mnożnik kapitału własnego miał wpływ na kształtowanie się wskaźnika ROE w 25,18%, natomiast obrotowość majątku jedynie w 6,86%.

Artykuł okazał się pomocny ?

Bądź więc na bieżąco z najnowszymi publikacjami na stronie, "polajkuj" Inwestycje Giełdowe na facebooku i podziel się artykułem z innymi!

Write a comment

Comments: 11
  • #1

    Hania (Monday, 14 April 2014 09:01)

    No i wszystko jasne. :)

  • #2

    Justa (Wednesday, 28 May 2014 14:03)

    Jasno i przejrzyście :) Super.

  • #3

    Paulina (Thursday, 19 June 2014 20:53)

    tego mi właśnie było trzeba:) prosto i zrozumiale, dzięki.

  • #4

    Niedokładnie (Friday, 17 June 2016 01:52)

    Prostej metody indeksu wskaźników dynamiki?? czyli w jaki sposób zostały obliczone?

    Wszystko pięknie ładnie, ale szkoda że nie pokazujesz krok po kroku.

  • #5

    Paweł (Friday, 17 June 2016 07:31)

    Wskaźniki dynamiki ROE = 24,2% (czyli ROE z 2013 r.) / 30,3% (ROE z 2012 r.). = 79,7%

    Dzięki za zwrócenie uwagi, postaram się, żeby kolejnym razem było bardziej zrozumiale :-).

  • #6

    Łódź 1908! (Friday, 17 June 2016 14:42)

    z powyższego również równania wychodzi 78,87% co może być mylące, jednak należy zaznaczyć, że jest to związane z obliczeniami w exelu, gdyż robiąc krok po kroku otrzymamy 79,66% Widocznie wczoraj już było za późno dla mnie;p

    Jednakże chciałem zaznaczyć, że w momencie zestawiania wielkości strumieniowej z rachunku wyników z wielkością statyczną na dany dzień z bilansu, to stan ten musi zostać uśredniony dla tego okresu, którego dotyczy strumień.
    czyli otrzymamy ROS=11,65%, Obrotowość=1,16 ROA=13,57%, mnożnik=1,82, i ROE 2013 = 24,70%. Tym sposobem, nie możemy zbadać dynamiki bo nie ma danych do porównania, nie mówiąc o kolejnych krokach modelu Du.

    Na koniec chciałem powiedzieć, że jest Twoja strona jest jedyną!, która przedstawia krok po kroku analize Du ;) gdyż gdzie nie spojrzeć jest sama teoria bez interpretacji.

    Pozdrawiam

  • #7

    Paweł (Friday, 17 June 2016 14:54)

    1) Jak najbardziej kwestia dokładności obliczeń w excelu (x cyfr po przecinku).
    2) Oczywiście, jeśli liczymy uśredniony stan aktywów na dany rok to w zaprezentowanym przeze mnie przykładzie nie ma możliwości obliczyć ROA,ROE na 2 okresy ... Ja natomiast do obliczeń wykorzystywałem wyłącznie dane bilansowe z końca okresu. Niemniej - słuszna dygresja, jeszcze raz dziękuje za uwagę. Następnym razem postaram się doprecyzować w jaki sposób liczyłem wskaźniki (metodologia).
    3) Dzięki wielkie, jest mi bardzo miło to słyszeć :-).

  • #8

    Łódź 1908! (Friday, 17 June 2016 16:19)

    i to mnie właśnie zgubiło, iż analizowałem tylko dane finalne, a nie poszczególne składniki osobno. Jasne, tu chodzi o schemat działania, który przedstawiłeś bardzo fajnie. Im więcej składowych tym wszystko jest bardziej oczywiste, chociaż za dużo też źle, bo można się pogubić. Czepiam się, choć jest przedstawiony jest jasny plan działania. Masz rację dla okresu dwuletniego, nie jesteśmy wstanie dokonać obliczeń, niemniej wydaje mi się, iż powinna być zastosowana poprawna formuła z uśrednieniem, żeby wszystko było wzorowo, czyli potrzebujemy rok 2014. Niemniej dokonując analizy z przedstawionego przez Ciebie schematu można uzyskać wartościowe informację, co zrobić z otrzymanymi wynikami.

  • #9

    Kamil (Thursday, 30 June 2016 13:44)

    "to wyrażenie" - zaimek te używa się do liczby mnogiej. To jeżeli chodzi o poprawną polszczyznę, a tak to spoko, bardzo przydatne ;)

  • #10

    Paweł (Thursday, 30 June 2016 13:45)

    Dzięki wielkie Kamil za zwrócenie uwagi ;-).
    Pozdrawiam

  • #11

    PK (Wednesday, 14 September 2016 11:14)

    Witam, mam pytanie z jakich konkretnie książek korzystałeś wykonując powyższe obliczenia? Ewentualnie kto z ekonomistów odnosił się do tego sposoby wykorzystywania Modelu Du Ponta. Jestem Ci mega wdzięczny, nigdzie w internecie nie mogłem tego znaleźć w tak szczegółowo opisany sposób.