Kontrakty terminowe

Tematem dzisiejszej publikacji będą kontrakty terminowe futures, które są jednymi z najpopularniejszych instrumentów pochodnych. W związku z rosnącym zainteresowaniem kontraktami futures przez uczestników rynku kapitałowego postanowiłem scharakteryzować je nieco dokładniej i podać kilka praktycznych przykładów ich zastosowania, nie zasypując przy tym czytelnik zbędną teorią.

         Zgodnie z definicją J. Hulla  Kontrakt Futures jest umową kupna lub sprzedaży określonych aktywów w określonym czasie w przyszłości po określonej cenie. K. Jajuga dodaje natomiast, że jest to umowa pomiędzy dwiema stronami - stroną długą oraz stroną krótką. O tym jak interpretować te dwie strony kontraktu futures powiemy sobie już za moment. Najpierw jednak powiedzmy sobie o różnicy pomiędzy kontraktem futures a kontraktem foward. Tak więc kontrakt futures  mimo takiej samej budowy co kontrakt foward różni się od niego tym, że jest zawierany na giełdzie. Natomiast kontraktem foward handlować możemy na rynku pozagiełdowym, np. podpisując umowę z Panem Nowakiem, że w dniu 5 marca 2015 roku, niezależnie od okoliczności zakupimy od niego samochód za równe 10 000 zł. Jeżeli miałeś już do czynienia z kontraktami terminowymi na giełdzie - były to kontrakty futures, na nich też skupiłem się w tej publikacji.

 

POZYCJA DŁUGA

Przede wszystkim warto powiedzieć sobie co oznacza wspomniana wcześniej "strona/pozycja długa" kontraktu. W tym celu posłużymy się praktycznym przykładem. Załóżmy, że oczekujesz wzrostu ceny akcji KGHM Polska Miedź S.A. z ceny 106 zł do 120 zł. Chcąc posłużyć się kontraktem terminowym w celu osiągnięcia zysku z tej inwestycji, otworzysz "długą pozycję" tzn. kupisz 1 kontrakt futures na akcję KGHM Polska Miedź S.A.. Tak więc strona długa zakłada wzrost ceny akcji, na którą opiewa dany kontrakt terminowy. Długą pozycję możemy więc przedstawić na wykresie w następujący sposób:

długa pozycja

Widać wyraźnie, że w przypadku kiedy zajmujemy długą pozycję, to wraz ze wzrostem ceny instrumentu podstawowego (w tym przypadku akcji KGHM) rośnie również wartość długiej pozycji, a więc nasz potencjalny zysk.

 

POZYCJA KRÓTKA 

Tzw. Pozycją przeciwstawną do pozycji długiej kontraktu futures jest pozycja krótka. Pozycję krótką na akcję otwieramy wtedy, gdy zakładamy spadek jej wartości  w przyszłości. Tak więc jeśli przy cenie KGHM Polska Miedź S.A. na poziomie 106 zł na wskutek wcześniej przeprowadzonej analizy i niekorzystnej sytuacji makroekonomicznej prognozujemy spadek ceny akcji do 92 zł, możemy zarobić na otworzeniu krótkiem pozycji. Na wykresie wygląda ona następująco:

krótka pozycja

Warto zwrócić uwagę, że przy otwarciu pozycji krótkiej, nasz potencjalny zysk (oś Y) spada kiedy cena akcji wzrasta. Zarabiamy więc wyłącznie na spadku wartości danej akcji.

Do czego w praktyce mogę wykorzystać kontrakty futures? 

Zastosowań jest wiele, zanim jednak dokładniej scharakteryzuje trzy podstawowe zastosowania kontraktów terminowych, chciałbym omówić po krótce ich specyficzy element - dźwignie finansową. To właśnie dzięki tejże dźwigni z pomocą kontraktu futures, otwierając długą pozycję możemy zarobić więcej niż kupując dane akcję. Powróćmy do przykładku z KGHM Polska Miedź S.A. i do sytuacji, w której jestesmy zainteresowani zakupem akcji w cenie 106 zł, w celu ich późniejszej odsprzedaży po cenie 120 zł. Załóżmy również, że do dyspozycji mamy 1060 zł w gotówce, a jeden kontrakt KGHM opiewa na 100 akcji KGHM, a minimalny depozyt, który inwestor musi posiadać w trakcie zakupu kontraktu to 10% od wartości zlecenia. Rozpatrzmy teraz pięć możliwych wariantów kształtowania się cen akcji KGHM Polska Miedź S.A. po miesiącu.

dźwignia finansowa

Za kwotę 1060 zł możemy zakupić 10 akcji KGHM (10*106 zł), lub jeden kontrakt terminowy, na zakup którego depozyt wynosi dokładnie 1060 (10%*100*106 zł). W ramach wyjaśnienia dokonanych obliczeń: Wartośc kontraktu wynosi 10 600zł. Można to wyliczyć jako - 106zł instrumentu podstawowego czyli akcji KGHM  * 100 - gdyż tyle akcji obejmuje jeden kontrakt futures w przypadku KGHM (mnożnik=100). Następnie z 10 600 zł wyliczamy 10% otrzymując wynik 1060 zł.

W przedstawionej powyżej tabeli widzimy kształtowanie się zysku inwestora z zakupu akcji lub otwarcia długiej pozycji futures. W przypadku spadku ceny akcji KGHM do 92 zł inwestor straci 140zł czyli 13,21% z zainwestowanego kapitału ([92-106]*10) = -140zł. W przypadku kontraktu terminowego ta strata będzie dziesięciokrotnie większa! - Tak właśnie działa efekt dźwigni finansowej....Nie mając wymaganej gotówki (w tym wypadku 10 600 zł) możemy z użyciem 10% depozytu dokonywać transakcji kwotą, której realnie nie posiadamy w celu wydźwigania zysku za pomocą użycia kapitału obcego.

Zobaczmy jednak, co stanie się, gdy nasza prognoza się powierdzi, a cena akcji osiągnie 120zł. Zysk przy zakupie akcji wyniesie oczywiście 140 zł, natomiast w przypadku konktraktu futures analogicznie będzie on dziesięc razy wyższy! Inwestując 1060 zł zarabiamy więć 1400 zł - co stanowi 132,08% zwrotu na kapitale własnym.

 

Wracając do wykorzystania w praktyce kontraktów terminowych futures, istnieją trzy podstawowe strategie związane z instrumentami pochodnymi.

- Spekulacja (która została zademonstrowana w przykładzie z KGHM), mająca na celu osiągnięcia jak najwyższego zysku przy użyciu kontraktów futures.

- Arbitraż, który określany jest jako możliwość osiągania zysku, bez możliwości poniesienia ryzyka Arbitraż może występować np. w sytuacji handlu na rynku walutowym – przy nieidealnie ustalonych kursach kupna i sprzedaży przez co zamieniając w danej chwili waluty można odnieść zysk. Warto pamiętać, że możliwość wykorzystania tej strategi w praktyce jest bardzo rzadkim zjawiskiem.

- Hedging, któremu to więcej uwagi poświęcone zostanie w kolejnym wpisie. Hedging jest sposobą ograniczenia ryzyka z inwestycji, co za tym idzie służy m.in. zabezpieczeniu naszego portfela inwestycyjnego przed zmianą cen posiadanych walorów.

 

PODSUMOWANIE:

Reasumując, kontrakty terminowe futures jako jedne z instrumentów pochodnych, mogą w dużej mierze ograniczyć nasze ryzyko inwestycyjne związane ze zmianą ceny danego waloru. Jednakże oprócz funkcji hedgingowej, kontraktu terminowe tak jak wszystkie inne instrumenty pochodne stwarzają możliwość osiągnięcia ponadprzeciętnych zysków, m.in. dzięki takim strategiom jak arbitraż lub spekulacja. Warto jednak pamiętać, że korzystanie z tego typu instrumentów, wymaga od inwestora  dużej wiedzy i doświadczenia, gdyż niewłaściwie użyte może stać się przyczyną generowania ogromnych strat. Dodatkowo kontrakt futures może zostać z powodzeniem wykorzystany do "zarabiania na spadkach" wybranych instrumentów finansowych - w tym akcji.

Write a comment

Comments: 0